wilczak czechosłowacki

Ceskoslovenský Vlciak, Czechoslovakian Wolfdog, ( czechosłowacki wilczur ) (sk. Československý vlčiak, cz. Československý vlčák) – jedna z ras psów, należąca do I grupy psów pasterskich i zaganiających, zaklasyfikowana do sekcji psów pasterskich (Owczarki i inne psy pasterskie z wyłączeniem szwajcarskich psów do bydła). Podlegają próbom pracy.^[1]

Spis treści

  [ukryj] 

• 1 Rys historyczny
• 2 Wygląd
  • 2.1 Budowa
  • 2.2 Szata i umaszczenie
• 3 Zachowanie i charakter
• 4 Użytkowość
• 5 Zdrowie i pielęgnacja
• 6 Popularność i historia rasy w Polsce
• 7 Przypisy
• 8 Bibliografia
• 9 Linki zewnętrzne

                                                                                     

Ceskoslovenský Vlciak/Czechoslovakian wolfdog
Czechosłowacki wilczak – suka
Inne nazwy	Czechosłowacki wilczur, Československý vlčák, Czechosłowacki wilczak
Kraj patronacki	Słowacja
Wymiary
Wysokość	suki min 60 cm (średnia – 63cm), psy min 65 cm (średnia 68 cm)
Masa	suki około 30 kg, psy 35-40 kg
Klasyfikacja
FCI	Grupa I, Sekcja 1, nr wzorca 332
AKC	FSS (Foundation Stock Service)
Wzorce rasy
FCI • AKC •
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Ceskoslovenský Vlciak jest jedną z dwóch ras (druga to Saarloos wolfhond) zarejestrowanych w FCI, a będących krzyżówką psa i wilka.

Pierwsze próby krzyżowania wilka europejskiego ( karpackiego)z owczarkiem niemieckim rozpoczęły się w latach 1955 przy współpracy specjalistów Straży Granicznej i Czechosłowackiej Akademii Nauk. Pierwotnym zamiarem było sprawdzenie, czy dzięki skrzyżowaniu z wilkiem można poprawić stan zdrowia, odporność i wytrwałość psów w służbie Straży Granicznej. Oczywisty warunek stanowiły zdolność do tresury oraz założenie wykorzystania psów w pracy, przy czym wygląd i budowę ciała obserwowano jedynie w kontekście wytrwałości i ogólnej kondycji. Pierwszy miot przyszedł na świat 26 kwietnia 1955r. w stacji hodowlanej Straży Granicznej, w Libejowicach. Pierwsze brzmienie wzorca opracował w 1966 r. inż. K. Hartl. W tym czasie istniały już cztery finalne generacje krzyżówek z pierwszej linii zapoczątkowanej przez wilczycę Britę i Owczarka niemieckiego Cézara z Brezového háje, oraz kolejne dwie generacje finalne z drugiej linii założone przez tę samą wilczycę i owczarka niemieckiego – Kurta z Václavky.. W tym czasie ówczesny Svazarm  i ČsSCHDZ  nie wyraziły zgody na rejestrację rasy i zapis zwierząt do księgi ras z uwagi na małą ilość osobników. W 1968 r. w stacji hodowlanej w Bychorach miało miejsce kolejne krzyżowanie, tym razem wilka Argo z suką owczarka niemieckiego Astą z SNB. W tej samej stacji odchowała się również druga finalna generacja krzyżówek tejże linii. Osobniki z krzyżowania tych linii zaczęły być oznaczane skrótem ČV – wilczur czeski. Mimoto w roku 1970 r. odrzucono ich rejestrację w księdze ras, choć w rękach hodowców prywatnych znajdowało się już 56 osobników, a w jednostkach sił zbrojnych służyło ich ponad 100. Kolejny wniosek został odrzucony w 1976 r. W latach siedemdziesiątych hodowlę kontynuowano głównie w nowym ośrodku kynologicznym w pobliżu Malacek, który należał do Bratysławskiej brygady Straży Granicznej. Właśnie tam populacja została wzbogacona przez trzeciego wilka – Šarika. W roku 1974 został on skrzyżowany z samicą z trzeciej finalnej generacji Xelą z Pohranicní stráže oraz z samicą ČV Urtą z Pohranicní stráže. Przez lata nad realizacją programu wspólnie z inż. Karlem Hartlem pracował major František Rosík, który należał do grupy miłośników i inicjatorów nowej rasy na Słowacji. Ostatecznie w wyniku intensywnych dyskusji pod koniec 1981 r. Czeski Związek Hodowców przyjął postanowienie klubu hodowców ceskoslovenského vlciaka i tym samym wpis do księgi ras stał się faktem. Klub Hodowców rasy powstał 20 marca 1982 roku w Brnie, jego siedziba mieściła się w Pradze, miał zasięg ogólnokrajowy i należał do Czeskiego Związku Hodowców.  Podczas zebrania inauguracyjnego ustalono m.in. nazwę rasy, a komisję upoważniono do opracowania karty bonitacyjnej, długoterminowej koncepcji i planu hodowli. Na przewodniczącego wybrano majora Františka Rosíka, naczelnym konsultantem hodowli stał się płk. inż. Karel Hartl. Zaraz potem w hodowli miała miejsce dość niefortunna sytuacja – słowaccy hodowcy podjęli decyzję zaaprobowaną przez przewodniczącego o niepodporządkowaniu się opracowanemu przez naczelnego konsultanta programowi hodowli. W wyniku tego w ciągu dwóch lat (1982-1983) odchowano na Słowacji 77% linii pochodzącej od jednego psa – Repa z Pohraniční stráže. Trend ten nie ustawał na Słowacji, dlatego w ciągu 5 lat 90% zwierząt było spokrewnionych, a 83% blisko spokrewnionych właśnie z tym psem. Próby utrzymania naturalnej struktury populacji rasy i zapobieżenia erozji genotypu przy tak niskiej liczebności zwierząt stały się tym samym bardzo skomplikowane dla czeskich hodowców. Wyjściem z tej sytuacji okazało się m.in. skrzyżowanie owczarka niemieckiego Bojara von Schotterhofa z wilczycą Lejdy (z ZOO Ohrada w Hlubokej nad Vltavou) znów w stacji hodowlanej Straży Granicznej w Libejovicach w 1983 r. Narodzonego z tej krzyżówki psa Kazana z Pohranicní stráže od roku 1985 kilkakrotnie wykorzystano w hodowli. Zatem do powstania rasy przyczyniły sięcztery wilki: Brita, Argo, Šarik a Lejdy. Mimo iż w Czechach i na Morawach w pierwszych latach po założeniu klubu istniało mniej hodowli niż na Słowacji, to za cenę powolniejszego spadku różnorodności utrzymywano niższą skalę pokrewieństwa. Fakt ten okazał się bardzo istotny w procesie uznania ceskoslovenského vlcáka przez Międzynarodową Federację Kynologiczną (FCI). 13 czerwca 1989 roku przyjęto w Helsinkach wzorzec ceskoslovenského vlcáka zapisany i wydany 28 kwietnia 1994 roku przez sekretariat FCI pod numerem 332. Należy on w klasyfikacjiFCI do 1 grupy ras. Jego krajem pochodzenia jest Czechosłowacja. Po rozpadzie Czechosłowacji na podstawie umowy z dnia 4 lipca 1993 r. pomiędzy Czesko-Morawską Unią Kynologiczną i Słowacką Wspólnotą Kynologiczną Republika Słowacka przejęła patronat nad rasą. Ostatecznie na konferencji w Meksyku w 1999r uznano, że rasa jest zdolna do przetrwania i trwale spełnia wszystkie ustanowione kryteria, co skutkowało jej uznaniem.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Głowa suki

Dorosła suka wilczaka

Vlcak to pies o mocnej budowie i wielkości powyżej średniej o kształcie prostokątnym. Podobny do wilka pod względem kształtu ciała, ruchu, struktury sierści oraz koloru sierści i maski. Długość ich ciała powinna zachować stosunek 10:9. Symetryczna i dobrze umięśniona głowa, przypominająca kształtem klin. Zachowane proporcje kufy do długości czaszki powinny wynosić 1:1,5. Wyraźny dymorfizm płciowy. Minimalna wysokość w kłębie dla samca to 65 cm, dla suki 60 cm. Waga dla samca do 40 kg, dla suki do 30 kg.

Szata i umaszczenie[edytuj | edytuj kod]

Vlcak budową, wyglądem i umaszczeniem powinien przypominać wilka europejskiego. Wzorzec dopuszcza kolor żółtawoszary lub srebrzystoszary z charakterystycznym jasnym pyskiem, jasną sierścią również na dolnej części szyi i na przedniej części klatki piersiowej. Maść ciemnoszara z jaśniejszą maską jest również dopuszczalna.

Włos powinien być przede wszystkim prosty, dobrej jakości tzn. niełamliwy, odpowiedniej długości do danej części ciała. Powinien posiadać naturalny połysk i wizualnie być zdrowy. Niestety, na jakość włosa składa się wiele czynników takich jak predyspozycje genetyczne, odżywianie, choroby. Wierzchnia część włosa powinna tworzyć płaszcz, który chroni zwierzę przed wychłodzeniem organizmu jak i stanowi pewną ochronę podczas ataku. Sierść na pysku, głowie, uszach i  łapach jest oczywiście zdecydowanie krótsza i tworzy gładką i gęstą okrywę włosową. W tych miejscach praktycznie podszerstek nie występuje, który jest charakterystyczny na pozostałej części ciała.  Właśnie ten podszerstek jego, jakość i gęstość jest odpowiedzialny, za ochronę, zmiany kolorystyki wizualnej jak i objętości futra. Latem zwierzęta mają zdecydowanie mniej podszerstka, niż zimą, a czasami nie posiadają go wcale.  To wszystko jest uzależnione od predyspozycji genetycznych. Włos okrywowy na pozostałej części ciała powinien być dłuższy i również tworzyć  wizualnie wrażenie jednolitej powierzchni. Najważniejszą częścią owłosienia jest zarówno u Wików jak u Vlcaka szyja. Musi być ona gęsto pokryta okrywą włosową, z bardzo gęstym podszerstkiem, co spowodowane jest czysto względami obronnymi. Przeprowadzone badania na populacji potwierdziły niesamowite właściwości ich sierści. Na ciele możemy znaleźć ich aż pięć różnych odmian, a z jednej triady może wyrastać nawet 100 pojedynczych włosków,co daje mam ich w rezultacie ponad 13 tysięcy na cm2. Za dzikość koloru odpowiada najprawdopodobniej gen aguoti, który koduje białko regulujące pigmentację włosów. Włos okrywowy nie jest jednolity kolorystycznie, jednak preferuje się, aby zawierał kolory, ochry, czerni, bieli, jak również był bezbarwny.

Wzorzec rasy bardzo ogólnikowo podaje nam pewne cechy pożądane, jakie powinien nasz pies posiadać, a mianowicie „ZACHOWANIE/TEMPERAMENT: żywotny, bardzo aktywny, wytrzymały, łagodny o szybkich reakcjach. Nieustraszony i odważny. Podejrzliwy. Okazuje ogromną lojalność swojemu właścicielowi. Odporny na warunki pogodowe. Wszechstronny pod względem użytkowności. „ Znajdziemy w nim również cechy niepożądane, określane, jako wady, a mianowicie „ agresja lub zbytnia płochliwość, wady w sposobie zachowania się i temperamencie „ Zakłada się, że średni okres życia to około 12 lat, a takie cechy jak dziarskość, dynamizm, werwa, aktywność, ekspresyjność, jurność towarzyszą tym psom do późnej starości.  Znacznie większa aktywność i szybkość pobudzenia się przekłada się na dość dużą kreatywność rasy. Dobrym przykładem jest tutaj „własny cień „ . Dokładnie tak zachowuje się pies tej rasy, asystuje przy wszystkim, wszystko sprawdza, a my, jako właściciele nigdy nie wiemy czy jego znudzenie przełoży się na odpoczynek czy zapędy niszczycielskie. To są psy niesamowicie wytrzymałe, ale tak jak wilki nie odporne na stres. Psychicznie męczą się szybko, a fizycznie potrafią zmęczyć wszystkich. Dla przykładu po przebiegnięciu 100km potrzebują na odpoczynek zaledwie 4 godziny. Ta rasa psów potrzebuje czasu by zapoznać się z nowymi doznaniami, to od nas będzie zależeć, czy zapamiętają je, jako zagrożenie, czy jako coś pozytywnego. Vlcak widzi znacznie więcej, słyszy znacznie więcej, czuje znacznie więcej i bez problemu odczytuje emocje jak i zamiary człowieka. Nie bez powodu patrzą w oczy, a jeśli czegoś nie są w stanie zidentyfikować to zaczynają straszyć. Oczywiście zwracają uwagę na to jak otwieramy okno, drzwi, lodówkę, drzwi w samochodzie i robią dokładnie to samo, a jak się nie da to zaczynają kombinować, by zrobić tak by się dało. Odznaczają się niebywałą inteligencją. Właśnie upartość i niezależność to kolejne dwie cechy rasy. Nieustraszony i odważny to cechy każdego bohatera i o ile „można by było„ je przypisać samcom tej rasy, to rola suki jest zupełnie inna, bardziej zdystansowana. Wystraszyć Vlcaka potrafi wszystko, światło latarki, cień,światłocień, trawa, kosz na śmieci, nagły powiew wiatru, itd., ale zazwyczaj reakcja podejmowana jest na zaistniałą zmianę w otoczeniu, której my często nie jesteśmy w stanie zarejestrować. Podejrzliwość to kolejna cecha rasy wpisana we wzorcu i bardziej skłaniałbym się ku stwierdzeniu „ nieufny „ „ostrożny „Wśród właścicieli mówi się obiegowo o lęku separacyjnym, ta rasa psów ma niesamowity problem z zostawaniem w samotności. Największą dla nich karą jest wydalenie ze stada. Nagła zmiana sytuacji wymusza na nich podjęcie działań, samotne czują się źle psychicznie, co wymusza często nieracjonalne działania z ich strony. Słaba odporność psychiczna i nie radzenie sobie w sytuacjach izolacji społecznej, potrafi przy tej rasie naprawdę wyrządzić niezłą krzywdę naszemu portfelowi, jak i często samym psom. Nieprzewidywalność zachowań, bojaźliwość, ostrożność, kontrolowanie otoczenia, nie pozwala im się skupić idealnie na pracy. Jest to wyjątkowa rasa psów, która powinna trafiać w ręce osób mogących poświęcić im swój czas, oferujących im odpowiednie zainteresowanie i zajęcie. To są psy,które potrafią okazać dozgonną miłość i przywiązanie, ale w zamian oczekują od człowieka znacznie więcej.

Pomimo doskonałych predyspozycji takich jak: doskonały zmysł węchu, inteligencja, wytrzymałość, doskonała orientacja w terenie czy przywiązanie do człowieka, Vlcaki nie sprawdzają się, jako psy użytkowe w wielu dziedzinach. Ich wrodzona ostrożność, która została odziedziczona po wilkach nie pozwala im się skupić w 100% na wykonywanej czynności. Psy tej rasy nieustannie kontrolują całe otoczenie, wyłapując wszystkie bodźce z niego dochodzące, co uniemożliwia im bezwarunkowe i szybkie wykonywanie poleceń i zadań rozłożonych w czasie, a w połączeniu z ich niezależnością otrzymujemy psa, którego reakcji nigdy nie będziemy pewni. Ta rasa psów pomimo tak dużego przywiązania do człowieka, wynikającego z instynktu stadnego, nigdy ślepo nie podporządkuje się jego woli. Vlcaki to doskonałe psy dla ludzi aktywnych, idealnie dostosowują się do warunków życia, ale również wymagające dużo poświeconego czasu i okazanego zainteresowania ze strony rodziny.

Rasa psów nie jest kłopotliwa w utrzymaniu czystości. Sierść okrywowa posiada naturalną barierę ochronną, a w środowisku używa się obiegowo stwierdzenia „ samoczyszczące „ Nie wymagają używania szamponów, czy innego rodzaju preparatów kosmetycznych. Zazwyczaj wystarczy zwykła woda i szczotka, wyjątek stanowi nie dopilnowanie, które skutkuje przyniesieniem obcego zapachu do domu. Wtedy najlepiej jest miejsce z padliną lub kałem osuszyć i starannie wyczesać grubą szczotką z włosa okrywowego. W późniejszej kolejności możemy użyć mokrych ręczników. Namoczenie psa spowoduje dostanie się przykrego zapachu do podszerstka, a następnie skóry i będzie o wiele gorzej nam się go pozbyć. W okresie intensywnego linienia wymaga się częstego wyczesywania obfitego podszerstka i włosa okrywowego. Sporadycznie należy wykonywać zabiegi pielęgnacyjne takie jak czyszczenie uszu, czy obcinanie pazurów ( uzależnione od tego, po jakim podłożu pies się porusza). Rasa jest również zdrowa i żywotna jak na warunki hodowlane. Oczywiście występują nosicielstwa pewnych chorób genetycznych, ale zachorowalność wynosi poniżej 5%. Średni wiek życia to około 12 lat. Pojawiają się również w rasie choroby cywilizacyjne, na skutek np. niewłaściwego odżywiania

Popularność i historia rasy w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat 90 prawie nikt nie słyszał o takiej rasie mało, kto mógł te psy spotkać na wystawach, a tym bardziej na ulicy. Dzisiaj populacja wynosi ponad 400 osobników i ponad 40 zarejestrowanych Hodowli. Pierwszym psem, jaki pojawił się w Polsce był Ringo z Pohraniční stráže, urodzony 16 stycznia 1969r. Był to pies trzeciej generacji, a jego właścicielem był Pan Mirosław Bednarski. Kolejnym sprowadzonym w roku 1980, również przez Państwa Bednarskich do Polski Vlcakiem był Jukro z Pohraniční stráže. Ukończył on szkolenie PT (pies towarzysz) w roku 1981 z oceną bardzo dobrą w szkółce przy Warszawskim oddziale kynologicznym. W 1990 roku Jukro, jako pierwszy Vlcak został pokazany na wystawie w Łodzi. Uhonorowany złotym medalem oraz oceną doskonała wzbudził wielki zachwyt oraz zainteresowanie wśród sędziów i uczestników. Sukces został powtórzony również na wystawię w Warszawie oraz w Płocku. Państwo Bednarscy następnie sprowadzili do Polski dwie suki w 1986 roku była to Cabeta z Vopa Cs oraz 1987 roku, oraz Ceika z Pohostnistvo Cs. W roku 1990 roku podjęto próbę pokrycia Cviki przez Jurka. Niestety żadne z szczeniaków nie przeżyło z powodu zbyt wczesnego porodu. W 1998 roku Państwo Bednarscy sprowadzili z Pragi szczeniaka psa Clifa od Buližníku CS, dwa lata później pojawiła się w domu partnerka, Beatris Vlčí naděje. Również w 1998 roku został sprowadzony kolejny, Vlcak Bolton Eden severu, przez Panią Małgorzatę Peron. Był to pies piątej generacji po skrzyżowaniu wilka z owczarkiem. W roku 2000 do Polski została sprowadzona suka Jolly z Molu Es, przez P. Małgorzatę Peron, która jest założycielką pierwszej Hodowli Vlcaka pod nazwą z Peronówki. Pierwszy miot przyszedł na świat w 2002 roku w wyniku pokrycia przez Milo Ruskov dvor CS suki Jolly z Molu Es. Dnia 26 listopada 2002 roku urodziło się wówczas sześć szczeniaków, trzy suczki oraz trzy psy. Jest to pierwsza zarejestrowana Hodowla psów tej rasy w Polsce, która przez ostatnie 10 lat dochowała się ponad 30 miotów i ponad 180 szczeniąt. Drugim miotem tej rasy, jaki pojawił się w Polsce w 2003 roku pochodził z Hodowli Wilk z Polskiego Dworu P.Bednarskich, w wyniku pokrycia Beatris samcem Clifem urodziło się pięć szczeniaków, trzy suczki oraz dwa psy. Był to drugi zarejestrowany miot Vlcaka na terenie Polski, a zarazem druga jego Hodowla, która do dzisiaj dochowała się 5 miotów i ponad 30 szczeniąt.  W Polsce ogółem przez pierwsze 10 pełnych lat przyszło na świat ponad 470 szczeniąt z 87 miotów. Dzisiaj Vlcaki możemy spotkać nie tylko na wystawach psów, ale również na ulicach. Rasa stała się coraz bardziej popularna, a produkcja masowa przyczyniła się do jej łatwiejszej dostępności. Dzisiaj psa tej rasy może kupić sobie każdy, bez względu na charakter, może rozkoszować się do czasu wilczym wyglądem. Jednak ta rozkosz jest czasowa i dość szybko przeradza się w czarę goryczy, bo wraz z wyglądem dostajemy cechy charakteru, z którymi nie zawsze jesteśmy sobie w stanie poradzić.